Wie denkt dat een vakantie in de Spaanse natuur zonder risico is, vergist zich. Of je nu wandelt in de Pyreneeën, siësta houdt in een Andalusisch dennenbos of de hond uitlaat in een stadspark: teken zijn in Spanje steeds vaker en op steeds meer plekken actief — en ze vormen een reëel gezondheidsrisico.
De opmars van deze kleine parasieten gaat gepaard met stijgende temperaturen, wildgroei aan vegetatie én veranderingen in het ecosysteem. En daarmee stijgt ook het aantal mensen dat ziek wordt na een ogenschijnlijk onschuldige beet.
De opmars van de teek in Spanje
Spanje kent minstens twintig verschillende soorten teken. De meest voorkomende zijn:
- Ixodes ricinus (schapenteek): veelvoorkomend in Noord- en Midden-Spanje
- Rhipicephalus sanguineus (hondenteek): vooral actief in warmere gebieden en in steden
- Hyalomma marginatum (de zogeheten “reuzenteek”): agressiever, sneller, en potentieel drager van dodelijke virussen
In regio’s als Galicië, Catalonië en Castilla y León komen meldingen van tekenplagen niet alleen meer uit het platteland, maar ook uit stadswijken. In het Catalaanse dorp Polinyà moesten vorig jaar zelfs scholen en parken tijdelijk worden gesloten vanwege een ongecontroleerde tekenexplosie.
Welke ziektes kunnen teken in Spanje overdragen?
De beet van een teek is meestal pijnloos, maar kan verregaande gevolgen hebben. In Spanje worden de volgende ziektes door teken overgedragen:
✅ ziekte van Lyme
Wordt veroorzaakt door de bacterie Borrelia burgdorferi. Vroege symptomen zijn koorts, vermoeidheid en een kenmerkende rode kring rond de beet. Zonder behandeling kan het leiden tot gewrichtsontstekingen en neurologische klachten.
✅ tekenencefalitis (TBE)
Een virale hersenontsteking die direct na de beet wordt overgedragen. In 2024 werden in Noord-Spanje meerdere gevallen geregistreerd, met ziekenhuisopnames als gevolg.
✅ fièvre boutonneuse
Een rickettsiose die voorkomt in Zuid-Spanje en op de Balearen. Symptomen zijn koorts, huiduitslag en zwellingen van de lymfeklieren.
✅ krim-congokoorts
Een zeldzame maar ernstige virusinfectie, overgedragen door de Hyalomma-teek. In 2020 stierf een patiënt in Madrid na besmetting met dit virus, vermoedelijk via een beet op het platteland.
Wie loopt risico?
Iedereen die zich begeeft in een omgeving met vegetatie, dieren of vochtige natuur loopt risico op een tekenbeet. Maar vooral:
- 🧗♂️ wandelaars en bergsporters
- 🐕 huisdiereigenaren
- 🚜 boeren, jagers en boswerkers
- 👧 kinderen die buiten spelen
- 🏡 bewoners van landelijke gebieden
Waar in Spanje komen de meeste teken voor?
Volgens meldingen van Spaanse gezondheidsautoriteiten zijn er risicogebieden in onder andere:
- Galicië en Asturië (bosrijk, vochtig klimaat)
- Pyreneeën en Navarra (hoog gras, veel dieren)
- Castilla-La Mancha en Extremadura (veel landbouw)
- Balearen en Andalusië (warm, droog en snelgroeiend tekenbestand)
Teken zijn met name actief tussen maart en oktober, maar kunnen in milde winters ook in december nog toeslaan.
Hoe bescherm je jezelf tegen teken in Spanje?
Goede voorbereiding en dagelijkse controles maken het verschil. Hier de belangrijkste tips:
✅ vóór je naar buiten gaat:
- Draag lange mouwen en broekspijpen (het liefst lichtgekleurd)
- Gebruik insectenwerende middelen met DEET of Icaridine
- Steek je broekspijpen in je sokken in hoog gras of struiken
✅ tijdens je wandeling:
- Blijf op gemarkeerde paden
- Vermijd contact met struikgewas, takken en hoog gras
- Vermijd zitten op de grond zonder handdoek of kleedje
✅ na terugkomst:
- Inspecteer je lichaam zorgvuldig (ook oksels, knieholtes, achter oren)
- Controleer ook je huisdieren — vooral bij nek, oren en poten
- Douche zo snel mogelijk en was kleding op minimaal 60 °C
Wat te doen bij een tekenbeet?
- Verwijder de teek zo snel mogelijk met een tekentang of tekentwister
- Trek langzaam recht omhoog zonder te draaien
- Desinfecteer de beetplek met alcohol of jodium
- Noteer datum en locatie van de beet
- Houd je gezondheid in de gaten: bij uitslag, koorts, spierpijn of vermoeidheid → direct naar de arts
In Spanje wordt aangeraden om bij twijfel of symptomen contact op te nemen met de huisarts of spoedpost (urgencias). In sommige regio’s is meldingsplicht van tekenziekten al van kracht.
Huisdieren als tekenverspreiders
Honden en katten brengen vaak ongemerkt teken mee het huis in. Bescherm je huisdieren met:
- Maandelijkse pipetten of halsbanden tegen teken
- Regelmatige controle na elke wandeling
- Gebruik van speciale tekenverwijderaars voor dieren
Een teek bij je hond betekent: extra waakzaamheid voor jezelf.
Waarschuwingssystemen in Spanje
Spanje werkt aan een landelijk waarschuwingssysteem voor tekenactiviteit, naar het voorbeeld van buurlanden als Frankrijk. Tot die tijd geven regionale gezondheidsdiensten waarschuwingen af, vooral in lente en zomer.
Volg lokale media en meldingen van de Consejerías de Sanidad van jouw regio. Sommige gemeenten publiceren zelfs wekelijks tekenbulletins via hun eigen websites.
Natuur in Spanje blijft prachtig, maar wees niet naïef
Van Galicische eucalyptusbossen tot de uitgestrekte dennenvlaktes van Andalusië: de Spaanse natuur is ongeëvenaard in schoonheid. Maar wie zich erin begeeft, moet zich bewust zijn van de onzichtbare gevaren die tussen het gras of op een hondenrug meeliften.
Teken zijn klein, stil en soms onschuldig — maar de ziektes die ze meedragen zijn dat niet.
Zeker! Hieronder is het artikel aangevuld met een praktische checklist én vijf concrete afsluitende tips. Volledig in de stijl van Cazahar, mobielvriendelijk en geschikt voor directe publicatie.
🥾 checklist: goed voorbereid op wandeltocht in tekengebied
Of je nu door de bergen van Granada trekt of langs rivierpaden in Navarra wandelt — deze checklist helpt je veilig en bewust op pad te gaan in tekenrijke gebieden:
✅ voor vertrek:
- Controleer het weer (teken zijn actiever bij vochtig/warm weer)
- Draag lichte, lange kleding die je lichaam bedekt
- Gebruik een anti-tekenmiddel (bijv. met DEET)
- Steek je broek in je sokken of hoge wandelschoenen
- Neem een tekentang of -kaart mee in je dagrugzak
- Check of je hond een actuele tekenbehandeling heeft gehad
✅ onderweg:
- Blijf zoveel mogelijk op gemaaide of gemarkeerde paden
- Vermijd overhangende takken, struiken en hoog gras
- Zit niet direct op de grond — gebruik een kleed of jas
- Vermijd plekken waar vee of wilde dieren recent hebben gerust
✅ bij thuiskomst:
- Controleer je hele lichaam op teken (ook oksels, knieholtes, nek)
- Laat iemand anders je rug controleren
- Check je kleding, schoenen en rugzak
- Douche en was je kleding op minimaal 60 °C
- Inspecteer je hond of kat zorgvuldig
5 extra tips om teken in Spanje slim te vermijden
- Gebruik een lintroller: Wrijf na je wandeling een kledingroller over je kleren — kleine teken worden zo soms al verwijderd vóór ze bijten.
- Kleding impregneren: Er bestaan sprays met permetrine voor je broek of sokken. Vooral handig voor langere tochten.
- Vermijd schaduwrijke zones met stilstaand water: Dat zijn broedplekken voor teken én muggen.
- Scan op ‘hotspots’: Denk aan oksels, liezen, haarlijn, buik en knieholtes — de favoriete plekjes van teken.
- Installeer een alarmmelding op je mobiel: Zet een wekelijkse herinnering om je huisdier preventief te controleren in het tekenseizoen.
🧭 Of je nu een pelgrimsroute loopt, een dagtocht maakt in de Sierra Nevada of gewoon gaat picknicken in een stadspark in Valencia — neem teken serieus, zonder je liefde voor de natuur te verliezen.
Foto: AI
✍️ Ook geschreven door Michèl, Spanje-expert en oprichter van Cazahar.com.
👉 Lees meer over de redactie
🇪🇸 Stel je vraag aan de Spanje Expert
Heb je na het lezen van dit artikel nog een vraag over wonen, belastingen of emigreren naar Spanje? Onze AI-assistent helpt je direct verder.
Vraag de Spanje Expert
